Serie over pijn deel 1

Hoe herken je pijn bij je paard?

Deze serie gaat over pijn. Want naar mijn idee is pijn of angst voor pijn een van de grootste welzijnsproblemen bij paarden, eigenlijk dieren in het algemeen, die niet (genoeg) onderkend worden.

Pijnvrij hoort ook bij welzijn en staat zelfs beschreven als 1 van de 5 vrijheden van Brambell. Het probleem bij pijn is dat het vaak niet gezien of erkend wordt.

Wat ik met deze serie wil bereiken is dat je het wel ziet en dat je de lichaamstaal van je dier beter kunt lezen en aanvoelen dat er wat mis is zodat je actie kunt ondernemen.

De reden dat ik deze serie nu maak is omdat ik momenteel veel foto’s op Facebook tegen kom met paarden die in de krul getrokken worden omdat het zo mooi staat voor de foto en waarbij iedereen roept “Ooo wat een prachtige foto van jou en je paard ” terwijl ik een paard zie met pijn of op zijn minst een paard dat zich helemaal niet lekker voelt. De signalen? De ogen zijn naar binnen gericht (want ze proberen om te gaan met de situatie), de oren strak naar achteren, een stijve mond (het hele gezicht staat stijf) en ‘worry lines’ boven de ogen. Het doet me oprecht verdriet om dit te zien. Dit is leed wat niet gezien, erkend of begrepen wordt.

Ook op de dierenkliniek, waar ik werk als assistente, komt het regelmatig voor dat de dierenarts door middel van een anamnese constateert dat het dier pijn heeft en de eigenaar het niet ziet “Nee hij heeft geen pijn, hij slaapt alleen erg veel en is wat rustiger maar ach dat krijg je als hij ouder wordt…..nee mijn dier heeft geen pijn dan had ik dat echt wel geweten”!!

Veel mensen ‘zien’ het niet, want ze verwachten dat als een dier pijn heeft het direct mank gaat lopen of geluid geeft. Als dit al gebeurt is dat vaak in het geval van acute pijn!

Dieren laten het niet letterlijk zien omdat als ze het laten zien in de vrije natuur ze zo goed als ten dode zijn opgeschreven. Het is een regel om te overleven. Een paard dat mank loopt wordt door een roofdier als zwak gezien en kan dus makkelijker gedood worden.

Uiteraard is het niet zo dat er altijd iets aan de hand is als je paard niet mank loopt. Maar wanneer je vermoedt dat er wel iets is, zonder dat er aantoonbare signalen zijn is het de moeite waard om iets beter te kijken. Het heeft niets te maken met zogenaamd hard zijn, het heeft te maken met overleven. En laten we wel wezen hoeveel paarden verdwijnen niet naar de slacht of worden verkocht omdat ze een blessure hebben die niet overgaat of een gedragsprobleem waar de eigenaar geen raad mee weet. Zo vergezocht is het dus niet dat een paard niet duidelijk laat zien dat hij pijn heeft.

Hoe kun je nu zien dat je paard pijn heeft?

Gedragsproblemen:

  • Bokken, steigeren, naar achteren lopen
  • Een “stout” gedrag vooral als het gaat om uit het land halen of bereden worden
  • Lastig doen
  • Stereotype gedrag (stalondeugden) als stal lopen, weven lucht zuigen enz.
  • Niet willen (mee)werken
  • Steunen bij het hoef bekappen op de hoefsmid
  • Agressie
  • Sloom of suf

Prestatie symptomen:

  • Geen goede coördinatie bij de diverse gangen
  • Kreupelheid dat zich lijkt te verplaatsen van been naar been
  • Stijf zijn als je paard van stal komt
  • Heel langzaam opwarmen
  • In jouw ogen overdreven overal van schrikken/bang voor zijn
  • Niet recht te richten
  • Niet in staat om de benen onder te brengen

Dit zijn even een paar voorbeelden om in je achterhoofd te houden in de hoop dat je als je dit overkomt niet meteen denkt dat het aan je paard ligt en boos wordt want hij doet zo lastig, maar dat je verder gaat kijken. Stel jezelf de vraag of hij ergens last van heeft en ga op onderzoek uit. Haal er desnoods een dierenarts bij. Plotselinge gedragsveranderingen hebben bijna altijd met pijn te maken.

Een voorbeeld: wanneer je paard altijd rustig en braaf is en hij springt ineens de lucht in omdat hij door een daas wordt gebeten. Dan heb je op dat moment ook geen rustig braaf paard meer. Dit is uiteraard wel erg acuut. Maar bedenk ook dat je paard zich wel verstapt kan hebben de dag daarvoor en daardoor last van zijn rug heeft.

Of normaal is het aansingelen geen probleem en nu ineens wordt hij boos als je aan singelt. Dit moet voor jou een signaal zijn dat er iets mis is. Chronische pijn is het moeilijkst en kun je vaak alleen ontdekken door gedrag dat langzaam anders is geworden en gezichtsuitdrukkingen.

Kortom, het is zaak om goed op te letten op gedragingen en gezichtsuitdrukkingen van je paard. Ga hier alsjeblieft zorgvuldig mee om, want het kan weleens een ‘pijnlijke’ oorzaak hebben.

En zeg nou zelf, niemand wil dat zijn paard pijn heeft.

Volgende keer gaat het over de 2 pijnsoorten: Acute pijn en Chronische pijn.

Tot de volgende keer.

Saskia